Haptonomie of haptotherapie zijn beiden afkomstig van Frans Veltman. De in 2010 overleden fysiotherapeut wordt gezien als de vader van de haptonomie en is de oprichter van de in 1964 opgerichte Academie voor Haptonomie en Kinesionomie. De twee door hem ontwikkelde begrippen verschillen dan ook weinig van elkaar, maar die verschillen zijn er desondanks wel. Die gaan met name over de bijbehorende opleidingen.

Haptonomen werken op haptonomische basis en mogen zich, na het volgen van een basisopleiding, haptonoom noemen. Een haptotherapeut heeft een hbo opleiding afgerond en is daarmee officieel een zorgverlener. De therapeut is, in tegenstelling tot de haptonoom, aangesloten bij een beroepsvereniging, de vereniging van Haptotherapeuten (VVH).<!–more–>

De naam is een samentrekking van twee Griekse woorden, hapsis en nomos. Hapsis betekend gevoel of tast, en Nomos betekend norm of wet.

Haptonomie is een wijze om in contact te komen met je gevoel en je diepere zelf. Een omschrijving die samen gaat met de zogenoemde tastzin. Tastzin is het eerste zintuig dat je als mens ontwikkeld: een zintuig dat contacten met gevoelens verbindt. De ontwikkeling daarvan start praktisch direct na de geboorte. Alle aanrakingen met andere mensen die dan plaatsvinden, zoals voeden, wassen en knuffelen, worden door het menselijk lichaam geregistreerd.

Deze aanrakingen zijn van grootbelang op je latere ontwikkeling als mens. Ze bepalen wat je op latere leeftijd voelt bij soortgelijke connecties. Sommige aanrakingen leiden tot intimiteit, waar andere juist een gevoel van afstand oproepen. Hoe jij reageert op aanrakingen van anderen, wordt dus bepaald door wat jouw lichaam door de jaren heen heeft opgeslagen.

De meeste reacties vinden plaats zonder dat je er erg in hebt. Als je van iemand weg deinst of juist dichterbij komt, denk je daar doorgaans niet bij na. Maar wat als je dat nou wel zou doen? Verandert dit dan je reactie, of juist niet? Stel je grenzen of laat je alles in zijn beloop? Haptonomie is een manier om daarachter te komen. Een haptonoom haalt de wetmatigheden en onbewuste elementen in het contact met anderen weg, zoals iets doen omdat dat nu eenmaal van je wordt verwacht. En dat kan je als mens verbeteren.

Haptonomie wordt ingezet bij veelvoud aan klachten en andere omstandigheden. bijvoorbeeld bij patiënten met angst voor bevalling. We noemen dit ook wel zwangerschapshaptonomie. Er is weinig wetenschappelijk bewijs voor het gebruik van haptonomie, maar in het geval van zwangerschapshaptonomie is de werking wel onderzocht en positief bevonden.

Bij een tweede onderzoek is de werking bewezen dat patiënten met kanker die behandeld werden met chemotherapie die een pre-test-post-test hadden gedaan, uitwees dat haptotherapie een positieve bijdrage kan leveren aan het welzijn van patiënten die kanker hebben en daarbij een chemotherapie ondergaan. Behandelden gaven onder meer aan verbetering te ontdekken in stemming, levensbetekenis en lichaamsbewustzijn. Het onderzoek stelt wel dat studies nodig zijn om deze stellingen te bekrachtigen.

Bij de volgende situaties waren er mensen die zeggen baat te hebben gehad bij haptonomie: Depressies, Hoofdpijn, Onverwerkte ervaringen, Buikpijn, Stress, Rugpijn, Hyperventilatie

Er waren daarnaast ook patiënten die aangaven geleerd te hebben hoe ze zichzelf konden accepteren. Ook het accepteren van handicap of ziekte zijn genoemde redenen voor een start met haptonomiebehandelingen.